* ( كانَ وَعْدُه مَفْعُولًا ) * ، وعدهء او كرده بود ، يعنى آنچه او به وعده داد لا محال كاين و واقع بود ، پس همچنان است كه پندارى كرده است . * ( إِنَّ هذِه تَذْكِرَةٌ ) * ، اى هذه السورة أو هذه الايات ، اين سورت يا اين ايات يادگارى است ياد دهنده . * ( فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّه سَبِيلًا ) * ، هر كه او خواهد به خداى خود راهى بگيرد ، يعنى به ثواب خداى - كه آن به اختيار اوست - اگر طاعت كند به ثواب رسد كه خداى تعالى وعده داده است او را به آن و دعوت كرده است او را با آن ، و اگر نكند به سوء اختيار او باشد . * ( إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ ) * - الآية ، گفت : خداى تو مىداند يا محمّد كه تو بر مىخيزى نزديكتر يا كمتر از چهار دانگ شب . * ( وَنِصْفَه وَثُلُثَه ) * ، و نيمهء او و دو دانگ از او . نافع و ابو عمرو خواندند : « نصفه و ثلثه » به جرّ « فا » و « ثا » عطفا على قوله : * ( مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ ) * ، و باقى قرّاء خواندند : * ( نِصْفَه وَثُلُثَه ) * ، نصب بر ظرف ، أى تقوم نصف الليل و ثلثه . * ( وَطائِفَةٌ ) * ، و گروهى از آنان كه با تواند . * ( وَاللَّه يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ ) * ، خداى تعالى مىاندازد ( 1 ) شب و روز به تقديرى مقدّر كه گاهى [ 5 - ر ] شب آرد و گاهى روز آرد ، گاهى شب دراز بود و روز كوتاه ، و گاهى روز دراز بود و شب كوتاه ، براى آن تا آنچه به شب فايت شود به روز قضا كنى ، و آنچه به روز فايت شود به شب قضا كنى . * ( عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوه ) * ، دانست كه شما احصاى ساعات شب نتوانى كردن ( 2 ) ، يعنى طاقت ندارى ( 3 ) احياء شب كردن . * ( فَتابَ عَلَيْكُمْ ) * ، توبهء شما قبول كرد و عذر شما بپذيرفت ( 4 ) . * ( فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ ) * ، بخوانى ( 5 ) از قرآن آنچه بر شما خوار باشد از جملهء قرآن . سدّي گفت : صد آيت قرآن بخواند ، روز قيامت از محاجّت قرآن

--> ( 1 ) . آج : مىافزايد . ( 2 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : نتوانيد كردن . ( 3 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : نداريد . ( 4 ) . آج ، آد ، گا : پذيرفت ، كا : بپذيرفت . ( 5 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : بخوانيد .